قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان
شماره4985/474                 9/2/1391
جناب آقای دكتر محمود احمدی‌نژاد
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
در اجرای اصل یكصد وبیست وسوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان كه با عنوان طرح نظارت مجلس بر امور نمایندگان به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده بود، با تصویب در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ 15/1/1391 و تأیید شورای محترم نگهبان، به پیوست ابلاغ می‌گردد.
رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی

شماره20991                                                                              19/2/1391

مجلس شورای اسلامی
«قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان» كه در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ پانزدهم فروردین ماه یكهزار و سیصد و نود و یك مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 30/1/1391 به تائید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره 4985/474 مورخ 9/2/1391 مجلس شورای اسلامی واصل گردیده است، به پیوست جهت اجراء ابلاغ می‌گردد.
رئیس جمهور ـ محمود احمدی‌نژاد
قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان
ماده1ـ به منظور حفظ شأن و منزلت نمایندگان و نظارت درباره امور مربوط به دوران نمایندگی در ابتدای هر دوره مجلس شورای اسلامی و حداكثر سه ماه پس از انتخاب هیأت‌رئیسه دائمی، هیأت نظارت كه از این پس هیأت نامیده می‌شود مركب از افراد زیر برای همان دوره تشكیل می‌گردد:
الف ـ یكی از نواب رئیس به انتخاب هیأت رئیسه برای هر سال
ب ـ یك نفر از اعضای كمیسیون اصل نودم (90) به انتخاب مجلس
پ ـ یك نفر از اعضای كمیسیون قضائی و حقوقی به انتخاب مجلس
ت ـ چهار نفر از سایر نمایندگان به انتخاب مجلس
تبصره1ـ هیأت رئیسه مكلف است برای ثبت نام متقاضیان عضویت در هیأت یك هفته مهلت تعیین نماید.
 
تبصره2ـ هیـأت رئیسه مجـلس از بین داوطلبان كمـیسیون‌های یادشده و نماینـدگان مجـلس به جز اعضای هیأت‌ رئـیسه شـش نفـر را انتـخاب و به مجلس معرفی می‌نماید.
ملاك انتخاب رأی اكثریت مطلق نمایندگان حاضر در مجلس است و در صورت عدم انتخاب، افراد دیگری توسط هیأت‌رئیسه معرفی می‌شوند.
در هر صورت انتخاب افراد در هر مرحله با رأی اكثریت مطلق نمایندگان حاضر در مجلس است.
تبصره3ـ هـیأت از بین اعضای خود یك رئیس و دو نائـب رئیس و دو دبیر انتخاب می‌نماید.
تبصره4ـ در صورت غیبت غیرموجه هر یك از اعضای انتخابی در سه جلسه متوالی و یا یك‌چهارم جلسات متناوب در مدت شش ماه، یا ضرورت تغییر هر یك از اعضای هیأت به‌تشخیص اعضای جلسه موضوع تبصره (2) این ماده فرد جایگزین مطابق تبصره مذكور انتخاب می‌شود.
ماده2ـ هیأت صلاحیت رسیدگی به امور زیر را دارد:
الف ـ گزارشهای واصله درباره سوء استفاده و تخلف مالی یا اخلاقی نماینده و درآمدها و هزینه‌های غیرمتعارف وی
ب ـ گزارش‌های مربوط به رفتار خلاف شؤون نمایندگی
پ ـ گزارش‌های واصله درباره اعمال خلاف امنیت ملی كشور و سایر اعمال مجرمانه از بعد انتظامی
ت ـ گزارش‌های هیأت‌رئیسه درباره غیبت، تأخیر و بی‌نظمی نماینده موضوع مواد (78) تا (81) و (88) تا (91) آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی
تبصره1ـ منظور از موارد خلاف شؤون نمایندگی رفتار خلاف عرف مسلم نمایندگی است به نحوی كه نوعاً نمایندگان آن را خلاف شأن بدانند.
تبصره2ـ گزارش‌هایی در هیأت قابل رسیدگی است كه مشخصات كامل ارسال‌كننده را دارا باشد مگر این كه  مستندات ارائه شده كافی بوده یا اعتبار و هویت گزارش‌دهنده توسط هیأت احراز شود.
تبصره3ـ هرگاه هیأت احراز نماید گزارش‌دهنده جهت هتك حرمت نماینده یا تشویش اذهان عمومی یا مسؤولین اقدام به تنظیم و ارسال گزارش كرده مكلف است مراتب را همراه با مدارك مربوط جهت پیگیری قضائی به مرجع قضائی ارسال نماید و رونوشتی از آن را در اختیار نماینده قرار دهد.
تبصره4ـ تعقیب كیفری نماینده مانع رسیدگی هیأت به تخلفات موضوع این قانون و شؤون نمایندگی نیست.
تبصره5 ـ هیأت ضمن رسیدگی به تخلفات موضوع این قانون، مراتب كیفری آن را به مرجع قضائی ذی‌صلاح اعلام می‌نماید.
ماده3ـ دریافت هرگونه هدیه نقدی یا غیرنقدی غیرمتعارف از اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی یا عمومی و دولتی داخلی یا خارجی تحت هر عنوان توسط نمایندگان ممنوع و مرتكب مستوجب اعمال مجازات ماده (6) این قانون  است.
ماده4ـ سوء استفاده از اختیارات نمایندگی و اخذ هر نوع امكانات و امتیازات از بخشهای دولتی، عمومی و خصوصی به هر عنوان و هر شكل، توسط نماینده به نفع خود و اقربای وی به ناحق و اعمال نفوذ و استفاده از سمت نمایندگی برای این منظور و سوءاستفاده از اطلاعات و اسناد در دسترس وی ممنوع و مرتكب مستوجب اعمال مجازات ماده (6) این قانون است.
ماده5 ـ هیأت به گزارش‌های واصله درباره هر یك از نمایندگان به صورت محرمانه رسیدگی می‌نماید و در صورتی كه تخلف را متوجه نماینده بداند در اولین جلسه از نماینده دعوت و پس از مذاكره با وی و نیز استعلام از مراجع ذی‌ربط تصمیم لازم را اتخاذ می‌نماید.
تبصره ـ هیأت موظف است قبل از صدور رأی، دفاعیات نماینده را استماع نماید.
ماده6 ـ هیأت با توجه به اهمیت تخلفات و شرایط و موقعیت ارتكاب آنها نسبت به‌اعمال یك یا چند مجازات ذیل كه طبق ماده (6) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی قابل اجراء است، تصمیم می‌گیرد:
الف ـ تذكر شفاهی بدون درج در پرونده
ب ـ تذكر كتبی با درج در پرونده
پ ـ اخذ تعهد كتبی مبنی بر عدم تكرار تخلف
ت ـ كسر حقوق از یك ماه تا یك سال به میزان یك‌دوم
ث ـ محرومیت از عضویت در مجامع و شوراها یا كمیته‌های تحقیق و تفحص
ج ـ محرومیت از نامزدی برای عضویت در هیأت رئیسه مجلس و هیأت‌رئیسه كمیسیونها
چ ـ اعلام یك یا چند تخلف نماینده در جلسه غیرعلنی توسط رئیس مجلس
ح ـ اعلام یك یا چند تخلف نماینده در جلسه علنی توسط رئیس مجلس
تبصره1ـ در صورتی كه هیأت تشخیص دهد دارایی نماینده به ناحق افزایش یافته است، تا قبل از انتخابات دوره بعد موضوع را به اطلاع شورای نگهبان می‌رساند و جهت رسیدگی به دستگاه قضائی ارسال می‌نماید.
تبصره2ـ كلیه امور مربوط به حقوق نمایندگی ملت كه در قانون اساسی به آن تصریح شده است اعم از اظهارنظر و اعلام مواضع در مسائل داخلی و خارجی كشور و آزادی در انجام وظایف قانونی و اعمال رأی خود و كسب اخبار و اطلاعات مورد نیاز وظایف نمایندگی و قانونگذاری و تحقیق و تفحص در تمام امور كشور و سؤال و استیضاح وزرا و رئیس جمهور و رأی اعتماد و رأی عدم اعتماد و مأموریت‌های محوله كه همه آنها در راستای ایفای وظایف نمایندگی به‌عمل می‌آید از شمول مجازات موضوع این ماده مستثنی است.
ماده7ـ هرگاه موضوع رسیدگی هیأت، گزارشهای واصله علیه یكی از اعضای هیأت مذكور باشد وی حق شركت در جلسه مربوط را ندارد.
ماده8 ـ تصمیمات هیأت درخصوص اعمال بندهای (الف)، (ب) و (ت) ماده (6) این قانون قطعی است و در سایر موارد ظرف ده روز توسط نماینده مربوط قابل اعتراض می‌باشد. در این صورت موضوع در جلسه هیأت تجدیدنظر متشكل از اعضای هیأت‌رئیسه و رؤسای كمیسیون‌های دائمی مجلس مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
ماده9ـ نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر و رأی خود كاملاً آزادند و نمی‌توان آنها را به سبب نظراتی كه در مجلس اظهار كرده‌اند یا آرائی كه در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف كرد.
تبصره1ـ تشخیص مصادیق موضوع اصل هشتاد و ششم (86) قانون اساسی و ماده (75) آیین‌نامه داخلی مجلس با هیأت است.
تبصره2ـ تخلف از مفاد این ماده از سوی مراجع قضائی حسب مورد مستوجب مجازات انتظامی از درجه پنج تا هفت است.
ماده10ـ قوه قضائیه موظف است در اجرای این قانون شعبه خاصی را جهت رسیدگی به موضوعات ارسالی تشكیل دهد و خارج از نوبت رسیدگی و نهایتاً رأی قطعی را ظرف سه ماه به هیأت اعلام نماید.
ماده11ـ نمایندگان مجلس مشمول قانون ممنوعیت تصدی بیش از یك شغل مصوب 11/10/1373 می‌باشند.
ماده12ـ دستورالعمل اجرائی این قانون و مصادیق آن به پیشنهاد هیأت نظارت به‌تصویب كمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی می‌رسد.
قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ پانزدهم فروردین ماه یكهزار و سیصد و نود و یك مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ 30/1/1391 به‌تأیید شورای نگهبان رسید.

رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی